Dlaczego eksport rośnie ?

Eksport rośnie, bo złoty jest słaby - tak, ale to tylko część prawdy. Bardzo mała.
Od kilku miesięcy z zadowoleniem obserwujemy, jak nasza sprzedaż za granicę rośnie - o pięć procent, sześć, dziesięć. W grudniu przeżyliśmy szok - eksport liczony w euro wzrósł w ujęciu rocznym o 25 proc.! Czy to zasługa słabego ostatnimi miesiącami złotego? Nie da się zaprzeczyć, że kurs euro sprawia, iż zarobki eksporterów są wyższe. Większość ekonomistów podkreśla jednak, że to niejedyna przyczyna dobrych wyników.[stop]

Kurs ma dwa końce
Przede wszystkim grudniowy wynik powinniśmy traktować jako coś wyjątkowego. To raczej efekt końca roku - uważa Dariusz Filar, główny ekonomista Pekao SA. Podkreśla, że tak czy inaczej dynamika eksportu przyspiesza od połowy roku i nic nie wskazuje na to, że będzie zwalniała.

Zdaniem Filara zmiany kursów były swoistym wyzwalaczem dla naszego eksportu. Narodowy Bank Polski od kilku lat prowadzi badania wśród przedsiębiorców. Wynika z nich, że eksport jest dla większości opłacalny już przy kursie 4 zł za euro i 3,8 za dolara. Cena euro od wielu wielu miesięcy utrzymuje się powyżej tego poziomu.

Kwestia kursu euro to kij, który ma dwa końce. Drogie euro to drogi import. Tymczasem firmy eksportujące potrzebują komponentów sprowadzanych z zagranicy. Z danych NBP wynika, że eksporterzy importują więcej niż nieeksporterzy - 79 proc. firm wobec 25 proc. U eksporterów import zaopatrzeniowy stanowi 19,3 proc. kosztów (a u nieeksporterów tylko 5,8 proc.). Aż 81 proc. importerów to także eksporterzy! A więc im słabszy złoty, tym większe koszty działalności ponosi przedsiębiorca, obojętnie na który rynek sprzedaje.

Kto eksportuje
O tym, że słaby złoty ma niewielkie znaczenie dla eksportu, jest przekonany Witold Orłowski, doradca ekonomiczny prezydenta. - Dwa lata temu, jak euro było słabe, to eksport też rósł - wyjaśnia. Kluczowe jego zdaniem dla eksportu były bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Wśród eksporterów cztery piąte to firmy z kapitałem zagranicznym. Fabryki koncernów, które powstały w ostatnich latach, produkują już pełną parą. - Inwestorzy zagraniczni wybudowali tu fabryki, żeby eksportować. Oni nie zastanawiają się, czy złoty jest słaby, czy mocny - wyjaśnia Orłowski.

Sztandarowym przykładem jest branża motoryzacyjna, której produkcja w 2003 roku wzrosła o 30 proc., a w samym grudniu o 50 proc. Wiadomo, że większość samochodów i części produkowanych w Polsce trafia za granicę - Isuzu eksportuje całość produkcji silników, u Fiata odsetek ten wynosi średnio 80 proc., przy czym liczba wyeksportowanych samochodów wzrosła w ubiegłym roku o jedną trzecią. - To zasługa uruchomienia produkcji Fiata Pandy - domyśla się Marek Zuber, główny ekonomista TMS. Od maja Fiat wyprodukował 100 tys. tych samochodów.

Inwestorzy zagraniczni korzystają także z globalnych sieci dystrybucji. Towar jednej firmy produkowany np. w Polsce nie musi konkurować z wyrobami tej firmy wytwarzanymi gdzie indziej. Na przykład Merloni Indesit produkuje w Łodzi kuchenki wolno stojące o wymiarach 50x60 cm dla wszystkich swoich europejskich odbiorców. Silnik produkowany w Polsce dla Isuzu jest jedyny na świecie. Prawdopodobnie żadna firma chińska czy koreańska nie przejmie zlecenia na produkcję tego silnika, nawet jak złoty zacznie się umacniać. A tak mogłoby się stać z innymi produktami, mniej zaawansowanymi technologicznie: plastikowymi wiaderkami czy drewnianymi krzesełkami.

Wydajni i nowocześni
Gdy nastała dekoniunktura w kraju, przedsiębiorcy zmuszeni byli szukać zbytu za granicą. Paradoksalnie to, że u naszych partnerów handlowych gospodarka też wyhamowała, tylko nam pomogło. Odbiorcy z Niemiec czy Włoch zaczęli szukać tańszych dostawców. Zaczęliśmy też zdobywać inne rynki, do tej pory "nieodkryte" - dynamika eksportu do Francji, Szwecji, Holandii, Czech przekracza przeciętną.

Jan Winiecki, doradca ekonomiczny banku West LB i wykładowca Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie, podkreśla znaczenie zmian strukturalnych, które zachodzą w gospodarce nie tylko w ostatnich miesiącach. - Sprzedając mniej surowców i półfabrykatów, a więcej dóbr konsumpcyjnych, staliśmy się mniej wrażliwi na cykl koniunkturalny w Europie Zachodniej - wyjaśnia.

Nie należy też zapominać, że polskie firmy od początku transformacji stają się coraz bardziej efektywne, restrukturyzacja to nie wymysł, tylko wymóg czasów dekoniunktury. W ostatnich latach wydajność pracy rośnie w tempie przynajmniej 10 proc. rocznie. Dane NBP mówią ponadto: eksporterzy mają o blisko 5 proc. niższe koszty stałe niż nieeksporterzy, a moce produkcyjne wykorzystują o ponad 3 proc. lepiej.

Klub wybranych
Najlepszym firmom najłatwiej znaleźć odbiorców z krajów rozwiniętych. Eksporterzy to ekstraklasa polskich firm, od wielu lat ich wyniki finansowe są lepsze niż firm działających tylko na polskim rynku. W pierwszej grupie około 60 proc. firm przyznaje że wykazuje zysk, w drugiej jest ich o połowę mniej. Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego zbadał kondycję finansową małych i średnich firm. Okazało się, że eksport służy nie tylko korporacjom - MSP eksportujące miały lepsze wyniki niż nieeksportujące, niezależnie od branży. Co więcej, znacznie lepsze wyniki finansowe osiągali ci, którzy na eksport sprzedawali co najmniej połowę swojej produkcji.

Ekonomiści są spokojni o nasz eksport. Uważają, że nadal będzie rósł, choć tak wysokie tempo jak w grudniu może się nie powtórzyć. - Pewnym zagrożeniem może być fakt, że cena euro podraża import zaopatrzeniowy. Jednak jeśli kurs będzie stabilny, a takie są prognozy, to nie powinno to zaszkodzić naszej sprzedaży za granicę - podsumowuje Dariusz Filar.

Jaką część produkcji eksportują inwestorzy zagraniczni
Avon - 50 proc., docelowo 80 proc. produkcji
Merloni Indesit - 85 proc.
Dębica - 70 proc.
Fiat - 80 proc.
Electrolux - 80 proc.
LG - 80 proc., docelowo 90 proc.
Isuzu - 100 proc

Żródło: www.gazeta.pl